Scribus pod Linuksem i uniksami

From Scribus Documentation Project

Jump to: navigation, search

Contents

Instalowanie Scribusa

Pod względem przebiegu procesu instalacji nie tylko sam Scribus znacznie się zmienił przez kilka lat swojej historii, ale również dystrybucje Linuksa stały się o wiele bardziej przyjazne dla użytkowników. Część z nich używa teraz przynajmniej częściowo zautomatyzowanych repozytoriów, z których można pobrać Scribusa wraz ze wszystkimi jego pomocniczymi składnikami.

Fedora

Nowsze wydania Fedory udostępniają yum jako narzędzie instalacji i aktualizacji oprogramowania. Można po prostu wpisać w linii poleceń (jako administrator):

yum install scribus

a yum odnajdzie i zainstaluje pakiet Scribusa oraz wszystkie jego zależności.

Debian/*buntu

apt-get install scribus

Gentoo

... oraz inne dystrybucje oparte na Portage:

emerge scribus

Inne

Mandriva

Użyj urpmi (z konta administratora):
urpmi scribus
Wszystkie zależności powinny zostać rozwiązane. Użyj http://easyurpmi.zarb.org/ i dodaj 'main' oraz 'contrib' do swojej bazy nośników urpmi (repozytoria 'updates' i 'plf' również są bardzo użyteczne).

PLD

poldek -i scribus

Slackware

Pobierz (nieoficjalny) pakiet ze strony Włoskiej Społeczności Slackware'a i zainstaluj go (jako administrator) przez użycie installpkg <nazwa pakietu>

SUSE

Użyj Yast2 lub RPM zgodnie z poniższymi opisami. Alternatywnie, użyj Open Suse Build Servera z repozytoriami dla Fedory 7, Mandrivy i Suse

Dystrybucje oparte o RPM

Część repozytoriów pakietów oparta jest o RPM. Tak naprawdę, yum jest tylko skryptem Pythona umożliwiającym korzystanie w zautomatyzowany sposób z repozytoriów RPM. Jeśli chcesz własnoręcznie pobrać i zainstalować pakiet RPM Scribusa, musisz wiedzieć, czy twoja dystrybucja używa systemu pakietów opartego o RPM, oraz znać lokalizację odpowiedniego repozytorium. Jeśli masz już doświadczenie w instalowaniu oprogramowania w ten sposób, wiesz, że ten proces przebiega w następujący sposób:

  • zlokalizuj repozytorium i pobierz pakiet Scribusa przez HTTP lub FTP;
  • wpisz w linii poleceń, z użyciem sudo lub jako administrator:

rpm -ivh kompletna_nazwa_pakietu_RPM_Scribusa

  • jeśli Scribus nie był już wcześniej instalowany i nie jest tylko wykonywana jego aktualizacja, prawie na pewno powyższe nie uda się za pierwszym razem ze względu na brakujące zależności: wyświetlone zostaną tylko komunikaty o brakujących bibliotekach i innym oprogramowaniu którego Scribus wymaga do działania;
  • znajdź i pobierz te zależności, zainstaluj je w taki sam sposób jak podany wyżej -- czasem te zależności będą miały swoje własne zależności. RPM poda ci ich nazwy, ale nie poinformuje, gdzie możesz je znaleźć.
  • jeśli wszytko poszło dobrze, przejdź kilka punktów wstecz i ponów próbę instalacji pakietu Scribusa; jeśli jeszcze tego nie pojmujesz, to szybko dowiesz się dlaczego pojawiły się narzędzia takie jak yum -- istnieje możliwość wpadnięcia w "piekło zależności", kiedy pewne zależności uniemożliwiają ci instalację innych zależnych pakietów, w którym to przypadku pozostaje jedynie rozwiązywanie łamigłówki w postaci odkrywania dokładnej kolejności w której instalowane muszą być wszystkie pakiety zależne tak, aby całość zadania się powiodła.

BSD

Scribus może zostać zainstalowany jako port:

cd /usr/ports/print/scribus && make install clean,

lub jako pakiet:

pkg_add -r scribus.

Solaris/OpenSolaris

Po zainstalowaniu pkg-get, wpisz w linii poleceń:

pkg-get install scribus


Budowanie Scribusa ze źródeł

Dla niektórych użytkowników budowanie czy kompilowanie oprogramowania ze źródeł jest zniechęcającym zadaniem, tylko dlatego, że nigdy wcześniej tego nie robili. W tej sekcji chcielibyśmy rozwiać twoje lęki przed samodzielnym budowaniem oprogramowania i przez rozbicie na etapy uczynić je bardziej zrozumiałym i mniej frustrującym. Kiedy już skompletujesz przeróżne narzędzia i składniki, możesz odkryć, że kompilowanie własnej, aktualnej wersji Scribusa przynosi wiele satysfakcji. Pozwala na przykład korzystać z aktualizacji i poprawek w miarę jak są one publikowane, szybciej niż trafią do stabilnej, oficjalnej wersji.

Jak buduje się oprogramowanie

Kiedy już zaakceptujemy sama ideę zbudowania programu takiego jak Scribus, punktem wyjścia jest rozpoczęcie pisania go. W użyciu jest wiele różnych języków programowania, jednak wielu programistów korzysta z jakiejś odmiany języka C. Scribus używa języka C++ (wym. "ce plus plus"), opartego o C, z pewnymi dodatkowymi cechami. Pisanie programu odbywa się przy użyciu zwykłego edytora tekstu i wymaga znajomości poleceń i składni (gramatyki kodu) poprzez które przekazujemy ciągi instrukcji swojemu komputerowi.

Nowoczesne programy komputerowe są modularne, co znaczy, że są w przemyślany sposób podzielone na mniejsze, prostsze w zarządzaniu komponenty w celu ułatwienia ich zrozumienia oraz rozbicia dużych zadań z nimi związanych na serię mniejszych. Podnadto, sprytny programista wykorzystuje do rutynowych zadań inne programy, na ile to tylko możliwe. Scribus, na przykład, używa biblioteki QT dla jej łatwości tworzenia różnego rodzaju okien, dialogów i innych części programu widocznych dla użytkownika (tzw. GUI -- graficznego interfejsu użytkownika). Dlatego musisz mieć do dyspozycji nie tylko moduły programu napisane osobiście przez autorów Scribusa, ale też zarówno QT, jak i inne programy których Scribus potrzebuje, bu uruchomić się na twoim komputerze.

Twój komputer nie jest w stanie zinterpretować zrozumiałego dla człowieka kodu pisanego przez autorów oprogramowania. Dlatego ten tekstowy kod jest tłumaczony na binarne instrukcje zrozumiałe dla procesora (CPU) wewnątrz twojego komputera -- ten proces nazywany jest budowaniem lub kompilowaniem oprogramowania. Dużą zaletą tak kompilowanych programów jest szybkość z jaką są one wykonywane.

W sumie nie potrzebujesz wiedzieć co dokładnie dzieje się w trakcie tego procesu, ale to pomaga odpowiednio się do niego przygotować, zanim go rozpoczniesz.

Narzędzia i składniki

Przejrzyjmy na początek listę wymaganych komponentów innych niż sam Scribus:

  • Musisz mieć do dyspozycji kompilator i to wystarczająco nowoczesny i aktualny. To jest ten program, który tłumaczy tekstowe instrukcje kodu na odczytywane przez maszynę binaria. Dla różnych systemów linuksopodobnych będzie to gcc (gcc oznacza Gnu Compiler Collection), w wersji przynajmniej 3.x -- bieżące wydania pochodzą z serii 4.x. Dodatkowe wersje które mogą być potrzebne to gcc-c++ oraz gcc-fortran.
  • Musisz mieć zainstalowane QT. Dla Scribusa 1.3.3.x będzie to wersja qt-3.3.z i, co ważne, w systemie muszą też być obecne pliki nagłówków, definicje różnych modułów QT których gcc będzie potrzebowało do kompilacji Scribusa z QT. Zwykle taki pakiet będzie nazwany np. qt-devel-3.3.x.
  • Inne nieodzowne składniki:
    • Ghostscript -- przynajmniej wersja 8.15, idealnie -- bardziej zaawansowanej, takiej jak 8.60. Ghostscript obsługuje transformację obrazów przy wyświetlaniu ich przez Scribusa, oraz eksport plików do formatów Postscript i PDF.
    • Python, przynajmniej 2.3 -- jeśli nie będzie obecny w systemie, różne funkcje programu nie będą dostępne.
    • Freetype 2.1.7+. Jest to biblioteka funkcji używanych w celu obsługi fontów.
    • libxml2 2.6 lub nowszy.
    • lcms (Little CMS) 1.17+, oraz lcms-devel -- do zarządzania kolorem.
    • libtiff 3.6+ i libjpeg -- obsługa obrazów rastrowych.
    • cmake -- obsługa automatycznej konfiguracji kompilacji przy użyciu pakietu autoconfig jest zarzucana w nowszych wydaniach Scribusa na rzecz programu cmake.
  • Zalecane lub pożądane:
    • cups-devel -- wiele dystrybucji Linuksa używa teraz systemu CUPS do drukowania, ale nie zawsze oznacza to, że są domyślnie są zainstalowane biblioteki dla programistów (pakiet -devel).
    • biblioteki obsługi obrazów Pythona (PIL) i tkinter -- używane w skrypcie produkującym próbki fontów.
    • fontconfig-devel
    • openssl-devel
    • Subversion -- używane do pobierania najbardziej aktualnych wersji źródeł programu, z bieżącymi poprawkami kodu.

Scribus

Jeśli z jakiegoś powodu nie możesz pozyskać pakietu RPM lub innej już skompilowanej, binarnej kopii programu dla swojej dystrybucji, możesz pobrać bieżącą, stabilną wersję Scribusa w postaci skompresowanego archiwum i skompilować ją samodzielnie. W momencie wydawania tego podręcznika powinna to być wersja 1.3.3.11. Przejdź pod adres www.scribus.net, kliknij zakładkę 'Dowmloads' na górze strony (być może w treści strony znajdzie się też bezposredni łącznik) i przejdź do najnowszej wersji jaką będziesz w stanie zlokalizować: miejmy nadzieję, że będzie to właśnie 1.3.3.11. Kliknięcie na nazwie pliku tej wersji powinno przenieść cię do serwisu Sourceforge, gdzie zaprezentowana będzie lista plików do pobrania. Wyszukaj łącznik o treści scribus-1.3.3.11.tar.bz2, kliknij na niego, a za chwilę plik o podanej nazwie zostanie pobrany do wybranej lokalizacji na twoim komputerze.

Krótka uwaga nt. bezpieczeństwa i marnowania czasu
Bądź świadom, że zdarzały się przypadki umieszczania zmodyfikowanych plików na, zdawałoby się, zaufanych serwerach. Czasem zdarzają się też usterki techniczne podczas pobierania i plik jest po prostu uszkodzony. Te zmienione pliki mogą spodować problemy, lub przynajmniej stać się źródłem frustracji. Sposobem na upewnienie się, że ściągany plik jest bezpieczny, jest uruchomienie programu sprawdzającego sumy kontrolne na zapisanym pliku. Na stronie WWW Scribusa, poniżej łącznika do Sourceforge, powinieneś widzieć etykiety i wartości sum kontrolnych md5sum i sha1sum. Te dwa małe programy generują unikalny kod na podstawie rzeczywistej zawartości pliku. Większość dystrybucji Linuksa zawiera jeden lub drugi z nich, czasem oba.

Na Sourceforge obok pliku ze źródłami Scribusa powinien znajdować się również plik z rozszerzeniem .sig, będący wygenerowanym przez program gpg cyfrowym podpisem tego pliku. Jest to bardzo bezpieczny sposób zapewnienia autentyczności plików źródłowych. Aby dokonać jej weryfikacji, wpisz w terminalu:

$gpg  --verify ./scribus-1.3.3.x.sig ./scribus-1.3.3.x.tar.bz2

Po pobraniu archiwum z bieżącą wersję programu możesz też wywołać polecenie sha1sum scribus-1.3.3.11.tar.bz2 z linii poleceń, a zostanie wygenerowana suma kontrolna sha1sum. Jeśli nie będzie ona identyczna z sumą podaną poniżej łącznika do Sourceforge na stronach Scribusa, nie przechodź do etapu kompilacji i instalacji -- pobrany plik jest albo uszkodzony, albo podmieniony. Jeśli ten problem powtórzy się przy ponownych pobraniach, zawiadom autorów programu, tak żeby mógł zostać naprawiony.

Co to jest ".tar.bz2"?

Ten ciąg znaków to rozszerzenia nazwy pliku wskazujące na to, że katalog ze źródłami Scribusa został najpierw starowany -- spakowamy do jednego pliku-archiwum przy użyciu programu tar --- a następnie skompresowany programem o nazwie bzip2. Pierwotny katalog można w prosty sposób wydobyć ze skompresowanego archiwum wydając polecenie:

 tar jxvf scribus-1.3.3.x 

Wynikiem jego działania jest katalog o nazwie scribus-1.3.3.x zawierający źródła danej wersji programu. W środku znajdzie się wszystko, co jest potrzebne do jego skompilowania --

za wyjątkiem wszystkich wymienionych wyżej składników, narzędzi i zależnosci.

Teraz zaczyna się zabawa

Czyli teraz po prostu uruchamiamy gcc..., prawda? Hm, niezupełnie.

CMake

Wejdź najpierw do katalogu ze źródłami Scribusa używając polecenia cd -- jeśli taka czynność jest ci zupełnie obca, jest jeszcze wiele rzeczy dotyczących Linuksa i linii poleceń które powinieneś poznać zanim zabierzesz się za kompilowanie programów.

Jeśli chcesz tylko skompilować Scribusa z wszystkimi podstawowymi ustawieniami w domyślnej lokalizacji (chodzi o miejsca w systemie plików w które trafią binaria i inne pliki po instalacji), po prostu wywołaj

cmake ./

Cmake jest programem, którego Scribus używa do sprawdzenia obecności niezbędnych komponentów -- oraz wszystkich wymienionych wyżej zależności -- w twojej dystrybucji. Każda dostępna opcja zostanie odnotowana i odpowiednio zostaną wprowadzone poprawki do sposobu budowania Scribusa -- jeśli brakuje ci jakiejś opcjonalnej funkcji, Scribus zostanie skompilowany bez niej. Kiedy cmake znajdzie (lub nie) każdą kolejną rzecz, wyświetlony zostanie odpowiedni komunikat. Może pojawić się komunikat błędu, informujący o jakimś braku, i w końcu jeśli jedna z krytycznych zależności jest niedostępna lub uszkodzona, otrzymasz komunikat o niepowodzeniu -- jedną z rzeczy która jest z takim skutkiem testowana jest odstępność poprawnie działającego gcc. Jeśli komunikat jest niezrozumiały, najlepiej poprosić o pomoc na liście dyskusyjnej Scribusa, wklejając wyjście błędu (lub błędów) do emaila.

Na koniec cmake wygeneruje pewną liczbę plików potrzebnych do właściwej kompilacji.

Make

Jeśli udało ci się dojść do tego etapu, powinno się już robić łatwiej. Wpisz po prostu w linii poleceń

make

co każe gcc zbudować program Scribus. Kompilacja zabierze trochę czasu -- ile dokładnie, zależy od szybkości twojego CPU i ilości dostępnej pamięci operacyjnej. Teraz możesz zobaczyć, jak skomplikowane byłoby używanie gcc ręcznie. W trakcie pracy polecenia make zobaczysz na ekranie procentowe wskaźniki postępu całości zadania na początkach wyświetlanych linii. Albo dotrzesz w ten sposób do 100%, albo jeden lub więcej komunikatów błędu zatrzyma proces budowania Scribusa -- ponownie, zwróć się w razie potrzeby po pomoc na liście dyskusyjnej.

Instalacja

Jeśli dotarłeś dotąd, już prawie się udało. O ile instalujesz w domyślnych lokalizacjach, najprawdopodobniej będziesz potrzebować do instalacji uprawnień administratora (roota), więc albo zmień uprawnienia na administracyjne poleceniem su, albo użyj sudo.

W pierwszym z tych przypadków, po wykonaniu su wpisz:

make install

w drugim wystarczy:

sudo make install

Instalacja jest procesem automatycznym i dość szybkim. Binaria Scribusa powinny zostać umieszczone w katalogu /usr/local/bin, co można potwierdzić obserwując wyświetlane komunikaty.

Uruchamianie Scribusa

W linii poleceń wpisz:

/usr/local/bin/scribus

i po chwili Scribus powinien się uruchomić. Ustawienie skrótu (aktywatora) na pulpicie, w panelu lub w menu uprości uruchamianie go w przyszłości.

Kiedy Scribus już działa, sprawdź Pomoc > O Scribusie by zweryfikować wersję i zbiór zainstalowanych komponentów:

Detal ekranu "O Scribusie"...
Detal ekranu "O Scribusie"...
...i podpowiedź do niego
...i podpowiedź do niego

Pobieranie i używanie wersji rozwojowych

Jest kilka powodów dla których może cię interesować używanie wersji Scribusa innych niż oficjalna wersja bieżąca:

  • jakiś bug lub bugi mogą blokować pracę którą potrzebujesz wykonać, a ty wiesz, że ten błąd lub błędy zostały usunięte w wersji rozwojowej;
  • może ciekawić cię, jakie nowe funkcje zostały dodane do wersji nowszych niż oficjalna stabilna;
  • możesz chcieć pomóc w rozwijaniu Scribusa przez wyszukiwanie i raportowanie bugów i innego rodzaju problemów.

Pobierając wersję rozwojową, kompilując ją i instalując w domyślnej lokalizacji, zastępujesz nią tę wersję, która do tej pory była obecna w twoim systemie. Mimo to, można używać kilku w pełni funkcjonalnych wersji Scribusa równolegle, co wyjaśnimy później.

Subversion

Obecnie Scribus używa programu subversion jako swojego systemu kontroli wersji. Z perspektywy użytkownika, subversion jest sposobem uzyskania dostępu do najnowszych wersji szybko rozwijającego się oprogramowania, jakim jest Scribus. Program ten musi być zainstalowany na twoim komputerze i jeśli nie jest, powinien być dostępny w repozytoriach pakietów. Polecenie man svn wyświetla jego stronę podręcznika, jeśli jest dostępny w systemie. Wykonanie svn help informuje m.in. o numerze wersji.

Subversion ma wiele funkcji, z których omówimy tu tylko kilka. Zacznijmy od pobrania po raz pierwszy najnowszej wersji rozwojowej z serii 1.3.3.x Scribusa:

  • wykonaj cd do katalogu, do którego chcesz pobrać Scribusa -- w tym miejscu subversion utworzy dodatkowy katalog ze źródłami;
  • wykonaj polecenie:

svn co svn://scribus.info/Scribus/branches/Version133x/Scribus Scribus133x

  • powyższe tworzy katalog o nazwie Scribus133x, a następnie pobiera do niego najnowszą wersję z serii 1.3.3.x series; może to zająć trochę czasu.

Kiedy później zechcesz zaktualizować tę pobraną przy pomocy subversion wersję, wykonaj cd do tego katalogu i wprowadź polecenie:

svn up

Jeśli nic nowego nie zostanie pobrane lub zaktualizowane, to znaczy, że masz już na dysku najnowszą wersję.

Opcje programu CMake

Jeśli chcesz skorzystać z domyślnych wartości dla lokalizacji nowego programu oraz innych ustawień, po prostu zastosuj się do wyżej podanych zaleceń. Pamiętaj, że od czasu do czasu aktualizacja naprawiająca jeden problem może stworzyć inny i najlepiej byłoby odinstalowywać starsze wersje przed instalacją kolejnych do tej samej lokalizacji, w przeciwnym razie mogą występować konflikty.

Z tego i z innych powodów możesz zechcieć zainstalować program w innym miejscu. Poniżej podajemy kilka związanych z tym możliwości.

  • Załóżmy, że twój identyfikator w systemie (nazwa użytkownika) to "tomek". Upewniwszy się najpierw, że w swoim katalogu domowym nie masz już katalogu o takiej nazwie, możesz go utworzyć:

mkdir /home/tomek/scribus133x

Wróć teraz do katalogu w którym jest pobrana z sieci wersja Scribusa -- jeśli jeszcze się w nim nie znajdujesz. Tym razem, wywołując cmake wpisz:

cmake . -DCMAKE_INSTALL_PREFIX:PATH=/home/tomek/scribus133x

To polecenie każe programowi cmake skonfigurować kompilację tak, by zainstalować Scribusa do katalogu /home/bud/scribus133x po wywołaniu później make install. Inną zaletą instalowania do katalogu domowego jest fakt, że aby to zrobić nie musisz używać uprawnień administratora, ponieważ masz już prawa do zapisu do własnego katalogu domowego. W dodatku, jeśli wykonasz w ten sposób make install jako swój użytkownik i polecenie się powiedzie, nie ma możliwości, by został naruszony czy zepsuty domyślny Scribus obecny w systemie.

Możesz wziąć pod uwagę coś takiego jako alternatywę:

cmake . -DCMAKE_INSTALL_PREFIX:PATH=/opt/scribus133x

zaletą takiego rozwiązania jest to, że inni użytkownicy systemu mogą mieć dostęp do tak zbudowanego Scribusa. Katalog /opt jest często używany na potrzeby instalacji dodatkowych pakietów programów spoza dystrybucji.

Personal tools